Nadużycie zależności

Treść przepisu:

 

§ 1. Kto, przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia, doprowadza inną osobę do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej albo do wykonania takiej czynności,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli czyn określony w § 1 został popełniony na szkodę małoletniego, sprawca

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 3. Karze określonej w § 2 podlega, kto doprowadza małoletniego do obcowania płciowego lub poddania się innej czynności seksualnej albo do wykonania takiej czynności, nadużywając zaufania lub udzielając mu korzyści majątkowej lub osobistej, albo jej obietnicy.

 

Opis znamion przestępstwa:

 
Kto doprowadza inną osobę – przestępstwo to polega na skłonieniu osoby poszkodowanej do odbycia stosunku seksualnego lub do innej czynności seksualnej w związku z sytuacją uzależnienia w jakim znalazła się ofiara względem sprawcy (matce samotnie wychowującej dziecko grozi nieprzyjęcie lub zwolnienie z pracy jeśli nie zgodzi się na seks z szefem; nauczyciel uzależnia dopuszczenie licealistki do matury od jej zgody na odbywanie z nim stosunków seksualnych)
 
Obcowanie płciowe – dotyczy stosunków seksualnych i obejmuje: stosunki seksualne waginalne, oralne oraz analne zarówno heteroseksualne, jak i homoseksualne. Do obcowania płciowego zalicza się również zachowania polegające na wkładaniu różnych przedmiotów do pochwy lub odbytu ofiary.
 
Inna czynność seksualna – jest nią każda inna czynność o charakterze seksualnym, która nie jest stosunkiem seksualnym (obcowaniem płciowym), ale związana jest z życiem płciowym danej osoby. Dotyczy relacji o charakterze cielesnym. W tym zakresie mieści się dotykanie narządów płciowych (penisa, waginy) oraz innych miejsc intymnych (np. pośladków, wewnętrznych części ud lub piersi), całowanie, pieszczoty, żądanie wykonania striptizu, czy masturbacji lub oglądania striptizu lub masturbacji.
 
Doprowadzenie do poddania się innej czynności seksualnej – ma miejsce, gdy sprawca/sprawczyni doprowadza do tego, iż bierzesz udział w zachowaniach opisanych powyżej jako inna czynność seksualna. Przestępstwo ma miejsce nawet jeśli nie stawiasz oporu, ulegasz i pozwalasz na te zachowania, bo osoba, która popełnia przestępstwo nadużywa stosunku zależności lub wykorzystuje Twoje krytyczne położenie.
 
Doprowadzenie do wykonania innej czynności seksualnej – ma miejsce, gdy sprawca/sprawczyni doprowadza do tego, iż podejmujesz zachowania opisane powyżej jako inna czynność seksualna. Przestępstwo ma miejsce nawet jeśli nie stawiasz oporu, ulegasz i robisz to, bo osoba, która popełnia przestępstwo nadużywa stosunku zależności lub wykorzystuje Twoje krytyczne położenie.
 
Stosunek zależności – to relacja między osobą, która popełnia przestępstwo i ofiarą. Często związana jest ze świadczeniem pracy, ale nierzadko dotyczy uzależnienia faktycznego, niezwiązanego ze świadczeniem pracy, jak przykładowo w relacji pomiędzy nauczycielem i uczniem, wykładowcą i studentem, opiekunem i podopiecznym, lekarzem/terapeutą i pacjentem, urzędnikiem i osobą chcącą coś uzyskać w urzędzie, policjantem i osoba zatrzymana w komisariacie, czy też funkcjonariuszem Służby Więziennej i więźniem. Chodzi więc o relacje, w której osoba popełniająca przestępstwo wymusza zachowanie w związku sytuacją uległości, zależności i podporządkowania ofiary.
 
WAŻNE! Przestępstwo to może popełnić tylko osoba, która ma realną lub wyobrażona przez ofiarę władzę nad osoba poszkodowaną. Ofiarą może być tylko taka osoba, która jest od sprawcy lub sprawczyni w jakiś sposób zależna, podporządkowana mu/jej. Aby doszło do przestępstwa, obcowanie płciowe lub inna czynność seksualna musi być wynikiem NADUŻYCIA tej władzy/ stosunku zależności. Sam fakt zależności jeszcze nie przesądza, że obcowanie płciowe lub inne czynności seksualne mają charakter przestępstwa. Czyny zawsze nieetyczne (relacje seksualne między uczniem i nauczycielem, studentką i wykładowcą, terapeutką i jej klientem) nie zawsze będą przestępstwem. Przestępny charakter zaczyna się wtedy, gdy sprawca żąda ich w związku z zajmowaną pozycją władczą wobec ofiary.
 
UWAGA! Zakres tego przestępstwa nie jest równoznaczny z molestowaniem seksualnym w miejscu pracy. Przestępstwo to ma węższy zakres niż molestowanie seksualne w rozumieniu Kodeksu Pracy. Tylko niektóre czyny, które mają charakter molestowania, mogą być również przestępstwem seksualnego nadużycia.
 
Molestowanie seksualne w rozumieniu Kodeksu Pracy obejmuje każde zachowanie o charakterze seksualnym, jeśli jest ono niepożądane przez osobę, do której jest adresowane i odnosi się do jej płci. Celem takiego zachowania jest naruszenie godności pracownika/pracownicy. Ważne jest to, że sprawcą/sprawczynią molestowania w rozumieniu prawa pracy nie musi być osoba, od której ofiara jest zależna. Może to być też współpracownik czy kontrahent. Wystarczy pojedyncze zachowanie (np. wysłanie emaila o treści erotycznej, komentarz czy też dotyk o charakterze seksualnym), któremu ofiara się sprzeciwiła, aby można było mówić o molestowaniu. W razie molestowania seksualnego w miejscu pracy osoba pokrzywdzona może zwrócić się do Sądu Pracy.
 
Krytyczne położenie – jest to taka sytuacja, w której ofiara ma ograniczone możliwości manewru i wpływanie na rzeczywistość. Może być spowodowana przez inną osobę, zdarzenie losowe, chorobę, sytuację ekonomiczną (matka musi mieć pracę by zapewnić byt wychowywanemu samotnie dziecku, licealistka chce zdać maturę, i wie, że nie może liczyć, że ktoś uwierzy w jej wersję, zatrzymana przez policjanta w areszcie zdana jest na jego łaskę, klient psychoterapeuty jest zbyt słaby po załamaniu psychicznym, by kwestionować polecenia lekarza) .
 
UWAGA! Zachowania, o których mowa muszą mieć charakter nadużycia lub wykorzystania. Nie dochodzi do przestępstwa, gdy to osoba zależna lub w krytycznym położeniu inicjuje takie czyny, na przykład w nadziei na poprawienie swojej sytuacji.
 
WAŻNE! Sprawca lub sprawczyni sam nie musi brać udziału w obcowaniu płciowym ani czynnościach seksualnych. Może doprowadzić do takich relacji pomiędzy ofiarą a OSOBĄ TRZECIĄ.
 
Małoletni – osoba poniżej 18 roku życia.
 
Nadużycie zaufania – ma miejscewtedy, gdy osoba, której ufasz wykorzystuje Cię seksualnie. Zaufanie może się brać z bliskich relacji rodzinnych, sąsiedzkich lub przyjacielskich. Może być oparte na roli jaką pełni osoba, która dopuszcza się przestępstwa (np. nauczyciel, opiekunka, trener w drużynie sportowej, domowy lekarz etc). Nadużyciem zaufania jest też wykorzystanie naiwności lub ufności osoby małoletniej wobec osób dorosłych w ogóle, jeśli dorosły taki fakt wykorzystuje, aby doprowadzić dziecko do obcowania płciowego albo poddania się lub wykonania innej czynności seksualnej. Nadużycie polega na skłonieniu dziecka do poddania się woli osoby, która popełnia przestępstwo właśnie w związku z zaufaniem jakie żywi do niej ofiara.
 
Korzyść materialna – chodzi tu o pieniądze lub przedmioty o określonej wartości materialnej.
 
Korzyść osobista – jest to korzyść, która nie ma charakteru materialnego, czyli nie jest możliwa do przeliczenia na określoną wartość wyrażoną w pieniądzach. Korzyścią osobistą może być na przykład pozytywne rozpatrzenie jakiejś prośby, postawienie biletów do kina, zafundowanie modnych ubrań etc.
 
Udzielenie korzyści – ma miejsce, gdy sprawca lub sprawczyni wręcza daną korzyść materialną lub podejmuje określone zachowanie o charakterze korzyści osobistej (np. podpisuje ważną korzystną dla ofiary decyzję), w zamian za co ofiara godzi się na obcowanie płciowe, poddanie się lub wykonanie innej czynności seksualnej.
 
Obietnica korzyści – polega na przyrzeczeniu pieniędzy, przedmiotów, usług lub korzyści majątkowej w zamian za uprzednie poddanie się obcowaniu płciowemu lub innym czynnościom seksualnym (np. wyjazd na narty zima w zamian za seks jesienią, załatwienie sesji zdjęciowej dla nastoletnich modelek w zamian za uprzedni striptiz, opłacenie kursu angielskiego od nowego roku szkolonego w zamian za zgodę na dotykanie przez kolegę „sponsora”).
 
Inne elementy:
 
Zgoda pokrzywdzonego – Przy rozstrzyganiu czy doszło do przestępstwa osoba, która je popełniła nie może zasłaniać się zgodą ofiary. Nie ma zgody tam, gdzie nie ma warunków do jej wyrażenia bez nacisku i z własnej woli. Nawet więc, jeśli ofiara znosiła zachowanie i robiła to, czego od niej wymagano – zachowanie wymuszone, przyzwolenie uzyskane poprzez nadużycie stosunku zależności, przy wykorzystaniu krytycznego położenia osoby poszkodowanej nie ma nic wspólnego ze zgodą.
Nie jest też zgodą przyzwolenie będące wynikiem nadużycia zaufania, uzależniania świadczeń i składania obietnic.

Informacje dla pokrzywdzonych

 

jeśli doszło do stosunku, potrzeba zabezpieczyć materiał biologiczny (np. spermę sprawcy)dlatego najpierw skontaktuj się z policją i lekarzem i do tego czasu, choć to może być trudne nie myj się,
-        zachowaj ubranie, w szczególności bieliznę – nie pierz ich,
-        natychmiast udaj się do lekarza – stwierdzi on odbycie stosunku seksualnego i pobierze materiał biologiczny do badań (powinno to być wykonane maksymalnie do 48 godzin od zdarzenia). Przysługuje ci prawo do bezpłatnego zaświadczenia lekarskiego. Może ono stanowić bardzo ważny dowód w sprawie.
-        jeśli jesteś kobietą, masz prawo do środków antykoncepcji doraźnej – takiej, która zapobiega ciąży, jeśli zażyta zostanie przed upływem 72 (lub 120) godzin od stosunku. Jeśli chcesz się w taki sposób zabezpieczyć, masz prawo do recepty na taki środek. Lekarz nie ma prawa odmówić wystawienia recepty (chyba, że stwierdzi przeciwwskazania medyczne). Każda pacjentka ma na mocy ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw pacjenta prawo do świadczeń zdrowotnych (art. 6). Wystawienie recepty jest świadczeniem zdrowotnym. Lekarz zaś ma obowiązek takich świadczeń udzielać, i wykonywać swój zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, poszanowaniem etyki lekarskiej i należytą starannością, gdyż podlega ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 4).
 
UWAGA! Lekarz może zażądać obecności Twoich rodziców w czasie wizyty bądź ich zgody na piśmie.
 
-        po 10 dniach od zdarzenia lub zażycia środka antykoncepcji doraźnej zrób test ciążowy (dostępny w aptece bez recepty). Jeśli okaże się, że test jest pozytywny, udaj się do lekarza w celu wykonania badania krwi. Jeśli potwierdzi ono ciążę, masz prawo do jej przerwania (do 12. tygodnia).
-        po 3 miesiącach od zgwałcenia, zrób test na obecność wirusa HIV (jest on bezpłatny),
-        poinformuj o zdarzeniu bliską osobę,
-        jeśli jesteś osobą małoletnią i nie masz możliwości porozmawiania o tym, co się stało z rodzicami (bądź sprawa dotyczy jednego lub obojga Twoich rodziców), zwróć się o pomoc do innej osoby dorosłej, członka rodziny, któremu ufasz, pedagoga szkolnego, policjanta lub organizacji zajmującej się pomocą dzieciom (np. Fundacja Dzieci Niczyje 116 111),
-        postaraj się zachować wszystkie dowody na to, że zdarzenie miało miejsce – np. ślady nasienia sprawcy lub sprawczyni na pościeli, czy Twoim ubraniu, świadkowie, którzy mogli coś widzieć lub słyszeć itp.
-        postaraj się zebrać jak najwięcej dowodów świadczących o tym, że doszło do zdarzenia
-        w szczególności pomyśl o tym, kto mógł to widzieć lub słyszeć, zachowaj wszystkie ślady kontaktu ze sprawcą/sprawczynią (smsy, połączenia telefoniczne, e-maile),
-         jeśli nagrałeś/aś zdarzenie, zachowaj to nagranie.
Loading...