Dyskryminacja

Groźba

 

Groźba bezprawna

wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości

 

Art. 119 § 1 k.k.

Kto stosuje przemoc lub groźbę bezprawną wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

 

Opis przestępstwa

Elementy konieczne, aby doszło do popełnienia przestępstwa:        

 

Kto stosuje groźbę bezprawną –

Przestępstwa kierowania groźby bezprawnej wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości może dokonać każdy, kto ukończył 17 lat.

Groźbą bezprawną jest zarówno grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby jej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, jak i groźba spowodowania wszczęcia postępowania karnego czy też rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci osoby, do której jest ona skierowana lub osoby jej najbliższej. O przestępstwie mówimy już w chwili skierowania groźby bezprawnej, niezależnie od tego, czy zmuszany podporządkuje się woli sprawcy. Elementem koniecznym jest jednak wzbudzenie u pokrzywdzonego groźbą uzasadnionej obawy jej spełnienia. Groźba taka musi więc dotrzeć do pokrzywdzonego i wywołać u niego określony stan psychiczny - obawę.

 

Wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości -

Sprawca poniesie odpowiedzialność karną, jeśli jego zachowanie będzie nakierowane na pojedynczą osobę lub grupę osób, z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu bezwyznaniowości.

Groźba bezprawna zastosowana nie bezpośrednio wobec osoby o określonej przynależności rasowej, politycznej, wyznaniowej itd. a wobec innej, która jednak sama nie cechuje się przynależnością do tej grupy, nie będzie kwalifikowana jako przestępstwo z art. 119 k.k., co nie wyklucza innej, stosownej do okoliczności kwalifikacji.

 

WAŻNE: Na podstawie art. 126a k.k. odpowiedzialność karną ponosi również osoba, która nawołuje do stosowania przemocy wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości albo publicznie pochwala popełnienie takiego czynu.

 

 


Co robić?

Stosowanie groźby bezprawnej wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, tzn. jeśli powiadomi się o nim odpowiednie organy takie jak Policja lub prokuratura, mają one wówczas obowiązek zająć się sprawą.

W przypadku podejrzenia popełnienia takiego czynu, każdy ma społeczny obowiązek złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na Policję albo do prokuratury, ustnie lub pisemnie. Niekiedy z uwagi na charakter sprawy, stres związany z wydarzeniem lub chęć precyzyjnego opisu zdarzenia, warto jest sporządzić pisemne zawiadomienie. Ma się wówczas pewność, że żaden z istotnych elementów zdarzenia nie zostanie opuszczony lub przeinaczony. Warto również zostawić dla siebie kopię takiego pisemnego zawiadomienia. Pismo składa się osobiście, żądając dowodu przyjęcia go, albo wysyła listem poleconym na adres prokuratury bądź Policji. Zawiadomienie można złożyć na adres jakiegokolwiek komisariatu Policji, czy jakiejkolwiek prokuratury, które to organy same zdecydują, czy są właściwe zająć się sprawą, czy odesłać do innego organu, właściwego do jej rozpatrzenia. Za złożenie zawiadomienia nie jest pobierana żadna opłata.

Zawiadomienie nie musi zawierać numerów artykułów kodeksu karnego. Ważne jest, aby wskazać, kto jest winny, za jaki czyn oraz zwięźle opisać zdarzenie. Można również powołać zebrane dowody (np. fotografie z miejsca danego zdarzenia, nagrania wideo, maile, listy, nazwiska świadków). Należy jednak pamiętać, że jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, co oznacza, że to na organach ścigania ciąży obowiązek prowadzenia postępowania, w tym zbierania dowodów, prowadzenia czynności procesowych. Oczywiście złożone przez zawiadamiającego dowody, opisane fakty będą wskazówką dla organów podczas prowadzonych czynności wyjaśniających. Po przeprowadzeniu tych czynności organy ścigania mają obowiązek podjąć decyzję końcową, tj. albo skierować pisemny akt oskarżenia do sądu i popierać go tam, albo postępowanie umorzyć, gdy nie stwierdzą zaistnienia przestępstwa.

Złożenie takiego zawiadomienia nie zwalnia z konieczności składania zeznań w razie ewentualnego wszczęcia postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego w sprawie.

Zasadą jest, że ochrona przewidziana w przepisach karnych nie wyłącza ani nie ogranicza ochrony cywilnoprawnej. Oznacza to, że w postępowaniu karnym pokrzywdzony aż do rozpoczęcia rozprawy głównej może wnieść powództwo cywilne (zwane adhezyjnym) do sądu karnego, które jest wolne od opłat. Polega to na sporządzeniu pisma, w którym pokrzywdzony żąda np. zasądzenia określonej kwoty pieniężnej jako odszkodowanie albo zadośćuczynienie (więcej na ten temat w zakładce tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: ochrona cywilnoprawna). Pokrzywdzony przestępstwem staje się wówczas pełnoprawną stroną procesu (powodem cywilnym), co oznacza, że np. może na rozprawie składać wnioski dowodowe, zaskarżać decyzje sądu. Tym samym może domagać się roszczeń cywilnych, np. odszkodowania, w postępowaniu karnym (również z tytułu naruszenia dóbr osobistych).

Można też złożyć pozew do sądu cywilnego, w czasie, albo po zakończeniu sprawy karnej. W tym drugim przypadku prawomocny wyrok sądu karnego będzie wiązał sąd cywilny w zakresie ustaleń faktycznych odnośnie do przebiegu zdarzenia. Oznacza to, że sąd cywilny nie będzie przeprowadzał postępowania dowodowego, aby ustalić przebieg wydarzeń, tylko będzie opierał się na tym, co stwierdził sąd karny.  

UWAGA: W przypadku, gdy czyn sprawcy nie wyczerpuje znamion przestępstwa, ale jest naruszeniem dóbr osobistych, np. godności, dobrego imienia, wizerunku, nazwiska,  właściwa jest wyłącznie droga procesu cywilnego (tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: ochrona cywilnoprawna).

Ponadto, pokrzywdzony i prokurator mogą aż do zakończenia pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego w sądzie pierwszej instancji złożyć wniosek o orzeczenie w wyroku obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości, bądź w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę – art. 46 §1 k.k.

 


Do kogo się zwrócić w razie braku pomocy?

Może się zdarzyć sytuacja, kiedy pomimo zgłoszenia takiego przestępstwa na Policji, nie podejmuje ona czynności w tej sprawie, tzn. zwleka z podjęciem czynności. W celu wzmocnienia standardów przestrzegania praw człowieka w Policji od 2004 roku w jej strukturze działa sieć pełnomocników ds. ochrony praw człowieka. W chwili obecnej na poziomie centralnym funkcjonuje Pełnomocnik Komendy Głównej Policji ds. Ochrony Prawa Człowieka, natomiast w terenie wykonuje swoje zadania 17 Pełnomocników Komendanta Wojewódzkiego Policji/Komendanta Stołecznego Policji.

Głównym zadaniem Pełnomocników jest propagowanie praw człowieka, bieżące monitorowanie działań policjantów pod kątem przestrzegania praw człowieka oraz proponowanie rozwiązań mających na celu utrzymanie wysokich standardów w tym zakresie.

 

TUTAJ MAPA POLSKI Z ZAZNACZONYMI MIASTAMI, W KTÓRYCH SĄ PEŁNOMOCNICY (EXCEL).

 

Lista Pełnomocników KWP/KSP ds. Ochrony Praw Człowieka i dane kontaktowe do nich znajdują się na stronie internetowej Policji (tu przy przyciśnięciu odniesienie do linku http://www.policja.pl/portal/pol/612/28103/Pelnomocnicy_KWPKSP.html).

 

Skargi na naruszenie zasady niedyskryminacji i równego traktowania można wnosić zarówno do organów rządowych, takich jak Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania (kliknięcie na link: http://rownetraktowanie.gov.pl), konstytucyjnych organów państwowych - Rzecznika Praw Obywatelskich (kliknięcie na link: http://www.rpo.gov.pl/pl/content/rpo-jako-organ-ds-rownego-traktowania) oraz szeregu organizacji pozarządowych, w tym m.in. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (http://www.hfhr.pl/) czy Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita (http://www.otwarta.org/index.php/kategoria/interwencje/).

 


Ochrona cywilnoprawna

Osoba, której godność została naruszona przez dyskryminacyjne zachowanie może dochodzić swoich praw przed sądem cywilnym, na podstawie art. 23 i 24 kodeksu cywilnego.

Art. 23 k.c. określa otwarty katalog dóbr osobistych, ściśle związanych z osobą, będących wyrazem jej odrębności (zdrowie, wolność, cześć i godność, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, nietykalność mieszkania) i stanowi, że pozostają one pod ochroną prawa.

Art. 24 k.c. daje ofiarom działań motywowanych dyskryminacją narzędzia ochrony w postaci żądania:

1)      nakazania sprawcy naruszenia podjęcia wszystkich czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w określonej formie. Jest to jeden z najczęściej stosowanych środków ochrony dóbr osobistych. Przyjmuje on zazwyczaj postać oświadczenia złożonego np. w prasie, w której sprawca przeprasza za swoje stwierdzenia na temat ofiary naruszenia dóbr osobistych (np. za to, że ją obraził albo za to, że podał informacje nieprawdziwe o tej osobie);

2)      zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zadośćuczynienie pieniężne to odpowiednia suma pieniężna, przyznawana przez sąd z tytułu doznanej krzywdy temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone. Krzywda polega na ujemnych przeżyciach związanych z naruszeniem dobra osobistego pokrzywdzonego, zaś jej rozmiar określa się przez intensywność, charakter, zasięg i rodzaj naruszonego dobra. Zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia jest zależne od uznania sądu. Sąd na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i dokumentów, ocenia jaka suma jest wystarczająca, aby zrekompensować doznaną krzywdę. Ofiara naruszenia może zażądać od sprawcy naruszenia zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez siebie cel społeczny.

Art. 24 k.c. stosuje się również wtedy, gdy spotykamy się z sytuacją zagrożenia naruszenia dóbr osobistych. Wówczas sąd może nałożyć na sprawcę obowiązek zaniechania określonego niekorzystnego działania. Omawiany przepis pełni więc zarówno funkcję ochronną jak i prewencyjną.

W postępowaniu cywilnym, to powód (strona wnosząca pozew, czyli inicjująca postępowanie) jest odpowiedzialny za przedstawienie dowodów i popieranie swojego stanowiska. Pozwany (tj. druga strona) ma prawo się bronić i wykazywać, że jego zachowanie nie było bezprawne. Dlatego istotne przed sądem, oprócz przesłuchania stron, są także zeznania świadków, dokumenty i inne dowody. Wnoszący pozew o ochronę dóbr osobistych jest zobowiązany do uiszczenia opłaty sądowej. Jeśli druga strona przegra proces, będzie musiała ją zwrócić pokrzywdzonemu.


Ochrona prawnokarna przysługująca ofiarom groźby bezprawnej ze względu na posiadane przez nie inne naturalne i nabyte cechy osobiste

 

Kodeks karny nie przewiduje odrębnego przestępstwa groźby bezprawnej wobec grupy ludności albo poszczególnej osoby ze względu na niepełnosprawność, płeć, wiek, orientację seksualną czy też tożsamość płciową. Ofiara takiego czynu jest jednak chroniona na podstawie innych przepisów karnych, np. art. 191 k.k.

 

Art. 191 k.k.

§ 1. Kto stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli sprawca działa w sposób określony w § 1 w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

 

Do dokonania tego przestępstwa nie jest wymagane osiągnięcie przez sprawcę skutku w postaci zamierzonego zachowania się przez inną osobę, wystarczy aby sprawca działał w celu zmuszenia innej osoby do określonego zachowania. Groźba musi być wymierzona wobec osoby, a więc oddziaływać bezpośrednio na nią. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.

 

 


Przykładowe wzory

Przykładowy wzór zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)

Przykładowy wzór pozwu o naruszenie dóbr osobistych (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)

 

Naruszenie nietykalności cielesnej

 

Naruszenie nietykalności cielesnej innej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości

 

 

Art. 257 k.k.

Kto publicznie znieważa grupę ludności albo poszczególną osobę z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości lub z takich powodów narusza nietykalność cielesną innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Opis przestępstwa

Elementy konieczne, aby doszło do popełnienia przestępstwa:        

 

Kto publicznie –

Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej grupy ludności albo poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości naruszenia nietykalności cielesnej innej osoby może popełnić każdy kto ukończył 17 lat.

Dla pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy czynu niezbędne jest, aby działał on publicznie, a więc ze względu na miejsce, okoliczności i sposób działania sprawcy jego zachowanie mogło być dostępne (dostrzegalne) dla nieokreślonej liczby osób, bliżej nieoznaczonego kręgu odbiorców, bez względu na ich liczbę. Nie może to być zatem krąg najbliższych znajomych, czy też jedynie rodzina.

„Publiczne” będzie np. działanie na ogólnie dostępnym zebraniu, na spotkaniu kandydata z wyborcami nawet jeśli przyszło ich zaledwie kilku, czy też na posiedzeniu kolegialnych organów publicznych - Sejmu, organów samorządowych, przy założeniu, że posiedzenia wymienionych organów nie odbywają się warunkach wyłączonej jawności. „Publiczne” będzie również działanie podczas manifestacji, happeningów czy innych tego typu wydarzeń.

 

Narusza nietykalność cielesną innej osoby –

Naruszeniem nietykalności cielesnej jest każda bezprawna, niechciana ingerencja w nietykalność cielesną człowieka. Wchodzą tu w grę wszelkie kontakty fizyczne, które są obraźliwe, kłopotliwe czy po prostu niepożądane. Naruszenie nietykalności cielesnej nie musi łączyć się z wywołaniem bólu,  nie muszą przy tym występować jakiekolwiek ślady na ciele ofiary, np. sińce, zadrapania. Za taki czyn będzie uważane zatem także umyślne potrącenie kogoś ręką czy barkiem, szarpanie, ciągnięcie za włosy, polanie wodą, rozpylenie gazu, a nawet oplucie. Bardzo często zachowanie sprawcy polega na bezpośrednim działaniu na ciało innej osoby (np. poprzez uszczypnięcie, kopnięcie, polanie wodą), możliwe jest jednak również tzw. działanie pośrednie, a mianowicie oddziaływanie środkami psychicznymi, o ile wywiera to skutek na ciało człowieka (np. nastraszenie kogoś, kto cofa się i uderza o ścianę).

 

Z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości –

Aby sprawca czynu poniósł odpowiedzialność karną na podstawie tego przepisu, musi on dokonać naruszenia nietykalności cielesnej z powodów, o których mowa w tym artykule, tj. pochodzenia narodowego, etnicznego, rasy, wyznania albo bezwyznaniowości. Przez bezwyznaniowość przyjmuje się ateizm, agnostycyzm, indyferentyzm religijny itp. Należy pamiętać, że przepis ten chroni nie tylko daną grupę osób o charakterze narodowościowym, etnicznym, wyznaniowym, albo bezwyznaniowym, lecz również pojedyncze osoby, które ze względu na swoją przynależność do takiej grupy, mogą stać się obiektem naruszenia nietykalności cielesnej.

 


Co robić?

Czyn naruszenia nietykalności grupy ludności albo poszczególnej osoby z powodu przynależności narodowościowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, tzn. jeśli powiadomi się o nim odpowiednie organy takie jak Policja lub prokuratura, mają one wówczas obowiązek zająć się sprawą.

W przypadku podejrzenia popełnienia takiego czynu, każdy ma społeczny obowiązek złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na Policję albo do prokuratury, ustnie lub pisemnie. Niekiedy z uwagi na charakter sprawy, stres związany z wydarzeniem lub chęć precyzyjnego opisu zdarzenia, warto jest sporządzić pisemne zawiadomienie. Ma się wówczas pewność, że żaden z istotnych elementów zdarzenia nie zostanie opuszczony lub przeinaczony. Warto również zostawić dla siebie kopię takiego pisemnego zawiadomienia. Pismo składa się osobiście, żądając dowodu przyjęcia go, albo wysyła listem poleconym na adres prokuratury bądź Policji. Zawiadomienie można złożyć na adres jakiegokolwiek komisariatu Policji, czy jakiejkolwiek prokuratury, które to organy same zdecydują, czy są właściwe zająć się sprawą, czy odesłać do innego organu, właściwego do jej rozpatrzenia. Za złożenie zawiadomienia nie jest pobierana żadna opłata.

Zawiadomienie nie musi zawierać numerów artykułów kodeksu karnego. Ważne jest, aby wskazać, kto jest winny, za jaki czyn oraz zwięźle opisać zdarzenie. Można również powołać zebrane dowody (np. fotografie z miejsca danego zdarzenia, nagrania wideo, dokumenty, nazwiska świadków). Należy jednak pamiętać, że jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, co oznacza, że to na organach ścigania ciąży obowiązek prowadzenia postępowania, w tym zbierania dowodów, prowadzenia czynności procesowych. Oczywiście złożone przez zawiadamiającego dowody, opisane fakty będą wskazówką dla organów podczas prowadzonych czynności wyjaśniających. Po przeprowadzeniu tych czynności organy ścigania mają obowiązek podjąć decyzję końcową, tj. albo skierować pisemny akt oskarżenia do sądu i popierać go tam, albo postępowanie umorzyć, gdy nie stwierdzą zaistnienia przestępstwa.

Złożenie takiego zawiadomienia nie zwalnia z konieczności składania zeznań w razie ewentualnego wszczęcia postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego w sprawie.

Zasadą jest, że ochrona przewidziana w przepisach karnych nie wyłącza ani nie ogranicza ochrony cywilnoprawnej. Oznacza to, że w postępowaniu karnym pokrzywdzony aż do rozpoczęcia rozprawy głównej może wnieść powództwo cywilne (zwane adhezyjnym) do sądu karnego, które jest wolne od opłat. Polega to na sporządzeniu pisma, w którym pokrzywdzony żąda np. zasądzenia określonej kwoty pieniężnej jako odszkodowanie albo zadośćuczynienie (więcej na ten temat w zakładce tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: ochrona cywilnoprawna). Pokrzywdzony przestępstwem staje się wówczas pełnoprawną stroną procesu (powodem cywilnym), co oznacza, że np. może na rozprawie składać wnioski dowodowe, zaskarżać decyzje sądu. Tym samym może domagać się roszczeń cywilnych, np. odszkodowania, w postępowaniu karnym (również z tytułu naruszenia dóbr osobistych).

Można też złożyć pozew do sądu cywilnego, w czasie, albo po zakończeniu sprawy karnej. W tym drugim przypadku prawomocny wyrok sądu karnego będzie wiązał sąd cywilny w zakresie ustaleń faktycznych odnośnie do przebiegu zdarzenia. Oznacza to, że sąd cywilny nie będzie przeprowadzał postępowania dowodowego, aby ustalić przebieg wydarzeń, tylko będzie opierał się na tym, co stwierdził sąd karny.

UWAGA: W przypadku, gdy czyn sprawcy nie wyczerpuje znamion przestępstwa, ale jest naruszeniem dóbr osobistych, np. godności, dobrego imienia, wizerunku, nazwiska, właściwa jest wyłącznie droga procesu cywilnego (tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: ochrona cywilnoprawna).

Ponadto, pokrzywdzony i prokurator mogą aż do zakończenia pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego w sądzie pierwszej instancji złożyć wniosek o orzeczenie w wyroku obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości, bądź w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę – art. 46 §1 k.k.

 

 

 


Do kogo się zwrócić w razie braku pomocy?

Może się zdarzyć sytuacja, kiedy pomimo zgłoszenia takiego przestępstwa na Policji, nie podejmuje ona czynności w tej sprawie, tzn. zwleka z podjęciem czynności. W celu wzmocnienia standardów przestrzegania praw człowieka w Policji od 2004 roku w jej strukturze działa sieć pełnomocników ds. ochrony praw człowieka. W chwili obecnej na poziomie centralnym funkcjonuje Pełnomocnik Komendy Głównej Policji ds. Ochrony Prawa Człowieka, natomiast w terenie wykonuje swoje zadania 17 Pełnomocników Komendanta Wojewódzkiego Policji/Komendanta Stołecznego Policji.

Głównym zadaniem Pełnomocników jest propagowanie praw człowieka, bieżące monitorowanie działań policjantów pod kątem przestrzegania praw człowieka oraz proponowanie rozwiązań mających na celu utrzymanie wysokich standardów w tym zakresie.

 

TUTAJ MAPA POLSKI Z ZAZNACZONYMI MIASTAMI, W KTÓRYCH SĄ PEŁNOMOCNICY (EXCEL).

 

Lista Pełnomocników KWP/KSP ds. Ochrony Praw Człowieka i dane kontaktowe do nich znajdują się na stronie internetowej Policji (tu przy przyciśnięciu odniesienie do linku http://www.policja.pl/portal/pol/612/28103/Pelnomocnicy_KWPKSP.html)

 

Skargi na naruszenie zasady niedyskryminacji i równego traktowania można wnosić zarówno do organów rządowych, takich jak Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania (kliknięcie na link: http://rownetraktowanie.gov.pl), konstytucyjnych organów państwowych - Rzecznika Praw Obywatelskich (kliknięcie na link: http://www.rpo.gov.pl/pl/content/rpo-jako-organ-ds-rownego-traktowania) oraz szeregu organizacji pozarządowych, w tym m.in. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (http://www.hfhr.pl/) czy Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita (http://www.otwarta.org/index.php/kategoria/interwencje/).

 


Ochrona cywilnoprawna

Osoba, której godność została naruszona przez dyskryminacyjne zachowanie może dochodzić swoich praw przed sądem cywilnym, na podstawie art. 23 i 24 kodeksu cywilnego.

Art. 23 k.c. określa otwarty katalog dóbr osobistych, ściśle związanych z osobą, będących wyrazem jej odrębności (zdrowie, wolność, cześć i godność, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, nietykalność mieszkania) i stanowi, że pozostają one pod ochroną prawa.

Art. 24 k.c. daje ofiarom działań motywowanych dyskryminacją narzędzia ochrony w postaci żądania:

1)      nakazania sprawcy naruszenia podjęcia wszystkich czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w określonej formie. Jest to jeden z najczęściej stosowanych środków ochrony dóbr osobistych. Przyjmuje on zazwyczaj postać oświadczenia złożonego np. w prasie, w której sprawca przeprasza za swoje stwierdzenia na temat ofiary naruszenia dóbr osobistych (np. za to, że ją obraził albo za to, że podał informacje nieprawdziwe o tej osobie);

2)      zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zadośćuczynienie pieniężne to odpowiednia suma pieniężna, przyznawana przez sąd z tytułu doznanej krzywdy temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone. Krzywda polega na ujemnych przeżyciach związanych z naruszeniem dobra osobistego pokrzywdzonego, zaś jej rozmiar określa się przez intensywność, charakter, zasięg i rodzaj naruszonego dobra. Zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia jest zależne od uznania sądu. Sąd na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i dokumentów, ocenia jaka suma jest wystarczająca, aby zrekompensować doznaną krzywdę. Ofiara naruszenia może zażądać od sprawcy naruszenia zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez siebie cel społeczny.

Art. 24 k.c. stosuje się również wtedy, gdy spotykamy się z sytuacją zagrożenia naruszenia dóbr osobistych. Wówczas sąd może nałożyć na sprawcę obowiązek zaniechania określonego niekorzystnego działania. Omawiany przepis pełni więc zarówno funkcję ochronną jak i prewencyjną.

W postępowaniu cywilnym, to powód (strona wnosząca pozew) jest odpowiedzialny za przedstawienie dowodów i popieranie swojego stanowiska. Pozwany (tj. druga strona) ma prawo się bronić i wykazywać, że jego zachowanie nie było bezprawne. Dlatego istotne przed sądem, oprócz przesłuchania stron, są także zeznania świadków, dokumenty i inne dowody. Wnoszący pozew o ochronę dóbr osobistych jest zobowiązany do uiszczenia opłaty sądowej. Jeśli sprawca naruszenia przegra proces, będzie musiał ją zwrócić pokrzywdzonemu.   


 


Ochrona prawnokarna przysługująca ofiarom naruszenia nietykalności cielesnej ze względu na posiadane przez nie inne naturalne i nabyte cechy osobiste

 

Kodeks karny nie przewiduje odrębnego przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej grupy ludności albo poszczególnej osoby ze względu na niepełnosprawność, płeć, wiek, orientację seksualną czy też tożsamość płciową. Ofiara takiego czynu jest jednak chroniona na podstawie innych przepisów karnych, np. art. 217 k.k.

 

Art. 217 k.k.

§ 1. Kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza jego nietykalność cielesną,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 2. Jeżeli naruszenie nietykalności wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.

§ 3. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.

 

W tym artykule zostało wyeksponowane na pierwszy plan uderzenie, przez co należy rozumieć każde gwałtowne działanie skierowane na ciało człowieka, np. zadanie ciosu, kopnięcie, szarpanie za włosy itp. Bardzo często zachowanie sprawcy polega na bezpośrednim działaniu na ciało innej osoby, głównie przez uderzenie (ale także m.in. uszczypnięcie, ukłucie, targanie za włosy, kopnięcie, polanie wodą), możliwe jest jednak również tzw. działanie pośrednie, a mianowicie oddziaływanie środkami psychicznymi, o ile wywiera to skutek na ciało człowieka (np. nastraszenie kogoś, kto cofa się i uderza o ścianę).

Naruszenie nietykalności może pozostawić nieznaczne ślady na ciele (sińce, zadrapania lub obrzęk), jednak nie jest to warunek konieczny, aby pociągnąć sprawcę tego czyni do odpowiedzialności karnej.  W przypadku spowodowania poważniejszego ataku np. pobicia, który prowadzi do uszczerbku na zdrowiu określonego w art. 156 k.k. (ciężkiego) lub 157 k.k. (średniego, lekkiego), sprawca ponosi odpowiedzialność na podstawie tych artykułów, a nie art. 217 k.k.

 

Uderzenie człowieka lub naruszenie jego nietykalności cielesnej w inny sposób jest przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że ustawodawca możliwość pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karnej uzależnił od woli pokrzywdzonego. Wszczęcie postępowania karnego następuje po wniesieniu przez oskarżyciela prywatnego aktu oskarżenia do sądu (który podlega opłacie zryczałtowanej w wysokości 300 zł. – stan na lipiec 2013 r.). Dokument ten – prywatny akt oskarżenia - winien w swej treści zawierać dokładne dane osobowe oskarżonego, czyli sprawcy przestępstwa, wskazanie czasu i miejsca popełnienia czynu oraz jego dokładny opis. 

Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, działania podejmuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pozostaje. Jeżeli pokrzywdzonym jest osobą nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jego prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pozostaje.

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, nawet tego ściganego w trybie prywatnoskargowym można złożyć w prokuraturze, albo komisariacie Policji. Obowiązkiem prokuratora jest wówczas ocena, czy intencją skarżącego było objęcie przez prokuratora ścigania z urzędu w tej sprawie, czy też wniesienie własnej skargi, którą autor błędnie skierował do prokuratury, zamiast do sądu. Ściganie tego typu przestępstw jest jednak obowiązkiem prokuratora, gdy oceni, że wymaga tego interes społeczny. Bierze on każdorazowo pod uwagę okoliczności odnoszące się do osoby samego pokrzywdzonego (czy może on realizować swoje prawa oskarżyciela z uwagi na wiek, chorobę, kalectwo, nieporadność, zależność od sprawcy, trudną sytuację życiową) oraz odnoszące się do samego sprawcy i jego czynu (szczególna złośliwość, działanie w miejscu publicznym, poważne ujemne następstwa). Winien on też rozważyć objęcie czynu ściganiem z urzędu, jeśli pokrzywdzony napotyka poważne i obiektywne trudności z ustaleniem danych osobowych sprawcy (zwłaszcza, kiedy przestępstwo popełniono za pośrednictwem telefonu, czy Internetu).

Jeżeli prokurator uzna, iż interes społeczny tego wymaga, może on wszcząć postępowanie samodzielnie, albo wstąpić do postępowania już wszczętego. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który wcześniej wnosił oskarżenie prywatne, uzyskuje status oskarżyciela posiłkowego, a więc pełnoprawnej strony postępowania.

 

ISTOTNE:  Pokrzywdzony (albo w jego miejsce prokurator) może skierować akt oskarżenia w sprawie z oskarżenia prywatnego w terminie 1 roku od czasu, gdy dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia. Po tym czasie karalność przestępstwa ulega przedawnieniu. 

 


Przykładowe wzory

Przykładowy wzór zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)

Przykładowy wzór aktu oskarżenia w sprawie z oskarżenia prywatnego (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)

Przykładowy wzór pozwu o naruszenie dóbr osobistych (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)

Nawoływanie do nienawiści

Nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość

 

 

Art. 256 § 1 k.k.

Kto publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

 

Opis przestępstwa

Elementy konieczne, aby doszło do popełnienia przestępstwa:        

 

Kto publicznie –

Przestępstwo nawoływania do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość może popełnić każdy, kto ukończył 17 lat.

Dla pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy czynu niezbędne jest, aby działał on publicznie, a więc ze względu na miejsce, okoliczności i sposób działania sprawcy jego zachowanie mogło być dostępne (dostrzegalne) dla nieokreślonej liczby osób, bliżej nieoznaczonego kręgu odbiorców, bez względu na ich liczbę. Nie może to być zatem krąg najbliższych znajomych, czy też jedynie rodzina.

„Publiczne” będzie np. działanie na ogólnie dostępnym zebraniu, na spotkaniu kandydata z wyborcami nawet jeśli przyszło ich zaledwie kilku, czy też na posiedzeniu kolegialnych organów publicznych - Sejmu, organów samorządowych, przy założeniu, że posiedzenia wymienionych organów nie odbywają się warunkach wyłączonej jawności. „Publiczne” będzie również działanie podczas manifestacji, happeningów czy innych tego typu wydarzeń.

 

Nawołuje do nienawiści -

Zwrot ten oznacza wzbudzanie najsilniejszej negatywnej emocji (zbliżonej do „wrogości”) wobec poszczególnej osoby, osób lub całych grup społecznych ze względu na posiadane, wymienione w ustawie cechy – różnice narodowościowe, etniczne, rasowe, wyznaniowe albo bezwyznaniowość. Karalne wypowiedzi przyjmować mogą taką formę, która nasila takie negatywne emocje podkreślając uprzywilejowanie, wyższość określonego narodu, grupy etnicznej, rasy lub wyznania nad innym. Jednak nie każdy przejaw nienawiści (silnej niechęci, wrogości) musi mieć automatycznie związek z eksponowaniem wyższości przedstawicieli jednej grupy nad inną. Takie emocje może także wywołać np. konflikt interesów, czy poczucie, że pewne istotne interesy własne nie mogą być zrealizowane, gdyż osoba lub grupa osób stanowi przeszkodę na drodze ich realizacji. Zachowania dyktowane takimi emocjami można wówczas również uznać za nawoływanie do nienawiści.

Do dokonania tego przestępstwa ustawa nie wymaga nastąpienia żadnego skutku. Jest ono dokonane już w momencie zakończenia czynności „nawoływania”, niezależnie od tego, czy u osób, do których było adresowane, udało się wywołać uczucie nienawiści.

Sprawca nawoływania do nienawiści może dokonywać tej czynności na różne sposoby. W grę wchodzi zastosowanie bardzo wielu środków przekazu, poczynając od takich rozwiązań jak: plakat, ulotka, książka czy wypowiedź na wiecu, poprzez wykorzystanie środków masowego przekazu: prasy, radia i telewizji, aż do zastosowania nowoczesnych metod komunikowania się, np. za pomocą internetu.

 

 

Art. 256 §§ 2 i 3 k.k.

§ 2.Tej samej karze podlega, kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierające treść określoną w § 1.

§ 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w § 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej.

 

 

Kto w celu rozpowszechniania –

Oznacza to, że sprawca jest pociągnięty do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 256 § 2 k.k., jeżeli produkuje, utrwala oraz dokonuje innych wymienionych w tym przepisie czynności z określonym z góry celem. Tym celem jest rozpowszechnianie druków, nagrań lub innych przedmiotów zawierających treści propagujące ustrój totalitarny. Przez „rozpowszechnianie” należy rozumieć takie zachowanie się sprawcy, które polega na czynieniu, odpłatnie lub nieodpłatnie, powszechnie dostępnymi tych przedmiotów poprzez: dystrybuowanie, kolportaż, użyczenie, powielanie, kopiowanie i innego rodzaju udostępnienie ich treści szerszemu i bliżej nie określonemu kręgowi osób.

 

Produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła –

Produkowanie to czynności polegające na działaniach technicznych i organizacyjnych zmierzających do wytworzenia materiału, jakim jest przedmiot zawierający określoną treść. Odpowiedzialności karnej będzie zatem podlegał każdy uczestnik działań niezbędnych dla wykonania takich przedmiotów czy nośników (np. przedsiębiorca, producent filmu czy jego reżyser, autor książki, autor zdjęć, wydawca czasopisma).

Przez utrwalanie rozumieć należy zarejestrowanie określonych treści na jakimkolwiek nośniku materialnym, na przykład na taśmie albo płycie CD lub DVD.

Sprowadzanie to pozyskiwanie z różnych źródeł czy to z zagranicy, czy z innego miejsca w kraju. Przez nabywanie rozumieć należy uzyskanie przez sprawcę od np. właściciela władztwa nad określoną rzeczą.

Przechowywanie nie oznacza tylko trzymania w ukryciu ani przechowywania przez czas dłuższy, wystarczy ukrycie lub przechowywanie chwilowe, o ile dana osoba ma świadomość treści przechowywanych materiałów.

Posiadaniem jest każde dysponowanie określonymi treściami, jeżeli sprawca ma taki zamiar, nawet bez chęci zatrzymania tych przedmiotów na własność.

Przez prezentowanie należy rozumieć wszelkie sposoby umożliwienia odbioru treści o określonym charakterze tj. pokazywanie, wystawianie na widok, zapoznawanie, zaznajamianie, udostępnianie.

Przewożenie oznacza przemieszczanie (w tym przypadku określonych przedmiotów) z jednego miejsca na drugie (w ramach terytorium Polski lub też poza jej terytorium) przy użyciu transportu lądowego, wodnego lub powietrznego, natomiast przesyłanie to wyekspediowanie czegoś dokądś za pośrednictwem poczty, kuriera, internetu.

 

Druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierające treść określoną w § 1 -

Przez druk należy rozumieć produkt poligraficzny otrzymany z odbitek drukowych oraz odbicie obrazu. Za druk uważa się rozmaite techniki powielania tekstu i grafiki zarówno metodami tradycyjnymi, z użyciem maszyny drukarskiej, jak i nowoczesnymi metodami komputerowymi z użyciem komputerowych urządzeń peryferyjnych, jak drukarki, plotery itp. Nagranie to zarejestrowanie dźwięku lub obrazu przy użyciu jakiejkolwiek techniki (zapis mechaniczny, magnetyczny, laserowy) i niezależnie od rodzaju użytego nośnika (np. taśma, płyta, dyskietka). Przedmiotem jest natomiast każda rzecz materialna.

 

WAŻNE: Art. 256 k.k. w treści § 3 przewiduje wyłączenie odpowiedzialności karnej, w przypadku, gdy sprawca czynu zabronionego określonego w § 2 dopuszcza się go w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej. Oznacza to, że nie będzie odpowiadał za przestępstwo określone w art. 256 § 2 k.k. m.in.:

- malarz utrwalający (w celach artystycznych) wizerunek Hitlera czy Stalina;

- nauczyciel prezentujący uczniom w czasie lekcji historii filmy propagujące faszyzm;

- kolekcjoner zbierający przedmioty będące na przykład nośnikami symboliki faszystowskiej, np. odznaki czy ordery;

- nauczyciel akademicki gromadzący analogiczne materiały w związku z przygotowywaną publikacją naukową.

 

 

 

 


 

Co robić?

Czyn nawoływania do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, tzn. jeśli powiadomi się o nim odpowiednie organy takie jak Policja lub prokuratura, mają one wówczas obowiązek zająć się sprawą.

W przypadku podejrzenia popełnienia takiego czynu, każdy ma społeczny obowiązek złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na Policję albo do prokuratury, ustnie lub pisemnie. Niekiedy z uwagi na charakter sprawy, stres związany z wydarzeniem lub chęć precyzyjnego opisu zdarzenia, warto jest sporządzić pisemne zawiadomienie. Ma się wówczas pewność, że żaden z istotnych elementów zdarzenia nie zostanie opuszczony lub przeinaczony. Warto również zostawić dla siebie kopię takiego pisemnego zawiadomienia. Pismo składa się osobiście, żądając dowodu przyjęcia go, albo wysyła listem poleconym na adres prokuratury bądź Policji. Zawiadomienie można złożyć na adres jakiegokolwiek komisariatu Policji, czy jakiejkolwiek prokuratury, które to organy same zdecydują, czy są właściwe zająć się sprawą, czy odesłać do innego właściwego terytorialnie, bądź rzeczowo  organu. Za złożenie zawiadomienia nie jest pobierana żadna opłata.

Zawiadomienie nie musi zawierać numerów artykułów kodeksu karnego. Ważne jest, aby wskazać, kto jest winny, za jaki czyn oraz zwięźle opisać zdarzenie. Można również powołać zebrane dowody (np. fotografie z miejsca danego zdarzenia, nagrania wideo, maile, listy, nazwiska świadków). Należy jednak pamiętać, że jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, co oznacza, że to na organach ścigania ciąży obowiązek prowadzenia postępowania, w tym zbierania dowodów, prowadzenia czynności procesowych. Oczywiście złożone przez zawiadamiającego dowody, opisane fakty będą wskazówką dla organów podczas prowadzonych czynności wyjaśniających. Po przeprowadzeniu tych czynności organy ścigania mają obowiązek podjąć decyzję końcową, tj. albo skierować pisemny akt oskarżenia do sądu i popierać go tam, albo postępowanie umorzyć, gdy nie stwierdzą zaistnienia przestępstwa.

Złożenie takiego zawiadomienia nie zwalnia z konieczności składania zeznań w razie ewentualnego wszczęcia postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego w sprawie.

 


 

Do kogo się zwrócić w razie braku pomocy?

Może się zdarzyć sytuacja, kiedy pomimo zgłoszenia takiego przestępstwa na Policji, nie podejmuje ona czynności w tej sprawie, tzn. zwleka z podjęciem czynności. W celu wzmocnienia standardów przestrzegania praw człowieka w Policji od 2004 roku w jej strukturze działa sieć pełnomocników ds. ochrony praw człowieka. W chwili obecnej na poziomie centralnym funkcjonuje Pełnomocnik Komendy Głównej Policji ds. Ochrony Prawa Człowieka, natomiast w terenie wykonuje swoje zadania 17 Pełnomocników Komendanta Wojewódzkiego Policji/Komendanta Stołecznego Policji.

Głównym zadaniem Pełnomocników jest propagowanie praw człowieka, bieżące monitorowanie działań policjantów pod kątem przestrzegania praw człowieka oraz proponowanie rozwiązań mających na celu utrzymanie wysokich standardów w tym zakresie.

 

TUTAJ MAPKA POLSKI Z ZAZNACZONYMI MIASTAMI, W KTÓRYCH SĄ PEŁNOMOCNICY (EXCEL).

 

Lista Pełnomocników KWP/KSP ds. Ochrony Praw Człowieka i dane kontaktowe do nich znajdują się na stronie internetowej Policji (tu przy przyciśnięciu odniesienie do linku http://www.policja.pl/portal/pol/612/28103/Pelnomocnicy_KWPKSP.html)

 

Skargi na naruszenie zasady niedyskryminacji i równego traktowania można wnosić zarówno do organów rządowych, takich jak Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania (kliknięcie na link: http://rownetraktowanie.gov.pl), konstytucyjnych organów państwowych - Rzecznika Praw Obywatelskich (kliknięcie na link: http://www.rpo.gov.pl/pl/content/rpo-jako-organ-ds-rownego-traktowania) oraz szeregu organizacji pozarządowych, w tym m.in. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (http://www.hfhr.pl/) czy Otwartej Rzeczpospolitej (http://www.otwarta.org/index.php/kategoria/interwencje/).

 

 

 

 

 


 

Przykładowe wzory

 

Przykładowy wzór zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)

 

Propagowanie totalitaryzmu

 

Propagowanie faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa

 

Art. 256 § 1 k.k.

Kto publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

 

Opis przestępstwa

Elementy konieczne, aby doszło do popełnienia przestępstwa:        

 

Kto publicznie –

Przestępstwo publicznego propagowania totalitarnego ustroju państwa może popełnić każdy, kto ukończył 17 lat.

Dla pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy czynu niezbędne jest, aby działał on publicznie, a więc ze względu na miejsce, okoliczności i sposób działania sprawcy jego zachowanie mogło być dostępne (dostrzegalne) dla nieokreślonej liczby osób, bliżej nieoznaczonego kręgu odbiorców, bez względu na ich liczbę. Nie może to być zatem krąg najbliższych znajomych, czy też jedynie rodzina.

„Publiczne” będzie np. działanie na ogólnie dostępnym zebraniu, na spotkaniu kandydata z wyborcami nawet jeśli przyszło ich zaledwie kilku, czy też na posiedzeniu kolegialnych organów publicznych - Sejmu, organów samorządowych, przy założeniu, że posiedzenia wymienionych organów nie odbywają się warunkach wyłączonej jawności. „Publiczne” będzie również działanie podczas manifestacji, happeningów czy innych tego typu wydarzeń.

 

Propaguje–

W orzecznictwie ugruntował się pogląd, iż pod pojęciem „propagowania” z art. 256 k.k. rozumie się każde zachowanie polegające na publicznym prezentowaniu faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa, w zamiarze przekonania do niego. Propagowanie musi mieć zatem na celu przekonanie innych osób do tego typu ustroju. Należy jednak zaznaczyć, że działanie sprawcy nie musi wynikać z jego osobistego pozytywnego nastawienia do propagowanego ustroju. Możliwe są również sytuacje, gdy ktoś propaguje ustrój, program polityczny, czyniąc to nie ze względów ideologicznych, lecz dla osiągnięcia osobistych bądź materialnych korzyści. Dla popełnienia tego przestępstwa nie jest konieczne wywołanie jakichkolwiek skutków. Wystarczy dokonać samego czynu „propagowania”.

 

Faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa –

Ustrój państwa to prawna i instytucjonalna struktura oraz zasady funkcjonowania władzy; stanowi o jej granicach, celach i metodach sprawowania. Totalitaryzm jest systemem politycznym, w którym wszystkie zachowania społeczne są kontrolowane przez arbitralną władzę państwową, realizującą niepodlegającą krytyce („jedynie słuszną”) wizję ideologiczną, która wcielana jest w życie za pomocą wykorzystywanego na masową skalę terroru. Ustrój faszystowski, będący jedną z odmian ustroju totalitarnego, charakteryzuje głównie stosowanie terroru policyjnego wobec przeciwników politycznych, istnienie jednej partii o charakterze wodzowskim, likwidacja wolności i praw obywatelskich. Propagowanie tego rodzaju struktury organizacyjnej państwa, z tak ukształtowanymi kompetencjami i wzajemnymi relacjami organów władzy publicznej w państwie, formy sprawowania władzy i metod jej wykonywania jest zakazane. Podobny charakter mają także ustroje komunistyczne.

 

Art. 256 §§ 2 i 3 k.k.

§ 2.Tej samej karze podlega, kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierające treść określoną w § 1.

§ 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w § 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej.

 

 

Kto w celu rozpowszechniania –

Oznacza to, że sprawca jest pociągnięty do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 256 § 2 k.k., jeżeli produkuje, utrwala oraz dokonuje innych wymienionych w tym przepisie czynności z określonym z góry celem. Tym celem jest rozpowszechnianie druków, nagrań lub innych przedmiotów zawierających treści propagujące ustrój totalitarny. Przez „rozpowszechnianie” należy rozumieć takie zachowanie się sprawcy, które polega na czynieniu, odpłatnie lub nieodpłatnie, powszechnie dostępnymi tych przedmiotów poprzez: dystrybuowanie, kolportaż, użyczenie, powielanie, kopiowanie i innego rodzaju udostępnienie ich treści szerszemu i bliżej nie określonemu kręgowi osób.

 

Produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła –

Produkowanie to czynności polegające na działaniach technicznych i organizacyjnych zmierzających do wytworzenia materiału, jakim jest przedmiot zawierający określoną treść. Odpowiedzialności karnej będzie zatem podlegał każdy uczestnik działań niezbędnych dla wykonania takich przedmiotów czy nośników (np. przedsiębiorca, producent filmu czy jego reżyser, autor książki, autor zdjęć, wydawca czasopisma).

Przez utrwalanie rozumieć należy zarejestrowanie określonych treści na jakimkolwiek nośniku materialnym, na przykład na taśmie albo płycie CD lub DVD.

Sprowadzanie to pozyskiwanie z różnych źródeł czy to z zagranicy, czy z innego miejsca w kraju. Przez nabywanie rozumieć należy uzyskanie przez sprawcę od np. właściciela władztwa nad określoną rzeczą.

Przechowywanie nie oznacza tylko trzymania w ukryciu ani przechowywania przez czas dłuższy, wystarczy ukrycie lub przechowywanie chwilowe, o ile dana osoba ma świadomość treści przechowywanych materiałów.

Posiadaniem jest każde dysponowanie określonymi treściami, jeżeli sprawca ma taki zamiar, nawet bez chęci zatrzymania tych przedmiotów na własność.

Przez prezentowanie należy rozumieć wszelkie sposoby umożliwienia odbioru treści o określonym charakterze tj. pokazywanie, wystawianie na widok, zapoznawanie, zaznajamianie, udostępnianie.

Przewożenie oznacza przemieszczanie (w tym przypadku określonych przedmiotów) z jednego miejsca na drugie (w ramach terytorium Polski lub też poza jej terytorium) przy użyciu transportu lądowego, wodnego lub powietrznego, natomiast przesyłanie to wyekspediowanie czegoś dokądś za pośrednictwem poczty, kuriera, internetu.

 

Druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierające treść określoną w § 1 -

Przez druk należy rozumieć produkt poligraficzny otrzymany z odbitek drukowych oraz odbicie obrazu. Za druk uważa się rozmaite techniki powielania tekstu i grafiki zarówno metodami tradycyjnymi, z użyciem maszyny drukarskiej, jak i nowoczesnymi metodami komputerowymi z użyciem komputerowych urządzeń peryferyjnych, jak drukarki, plotery itp. Nagranie to zarejestrowanie dźwięku lub obrazu przy użyciu jakiejkolwiek techniki (zapis mechaniczny, magnetyczny, laserowy) i niezależnie od rodzaju użytego nośnika (np. taśma, płyta, dyskietka). Przedmiotem jest natomiast każda rzecz materialna.

 

WAŻNE: Art. 256 k.k. w treści § 3 przewiduje wyłączenie odpowiedzialności karnej, w przypadku, gdy sprawca czynu zabronionego określonego w § 2 dopuszcza się go w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej. Oznacza to, że nie będzie odpowiadał za przestępstwo określone w art. 256 § 2 k.k. m.in.:

- malarz utrwalający (w celach artystycznych) wizerunek Hitlera czy Stalina;

- nauczyciel prezentujący uczniom w czasie lekcji historii filmy propagujące faszyzm;

- kolekcjoner zbierający przedmioty będące na przykład nośnikami symboliki faszystowskiej, np. odznaki czy ordery;

- nauczyciel akademicki gromadzący analogiczne materiały w związku z przygotowywaną publikacją naukową.

 

 

 


Co robić?

Czyn nawoływania do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, tzn. jeśli powiadomi się o nim odpowiednie organy takie jak Policja lub prokuratura, mają one wówczas obowiązek zająć się sprawą.

W przypadku podejrzenia popełnienia takiego czynu, każdy ma społeczny obowiązek złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na Policję albo do prokuratury, ustnie lub pisemnie. Niekiedy z uwagi na charakter sprawy, stres związany z wydarzeniem lub chęć precyzyjnego opisu zdarzenia, warto jest sporządzić pisemne zawiadomienie. Ma się wówczas pewność, że żaden z istotnych elementów zdarzenia nie zostanie opuszczony lub przeinaczony. Warto również zostawić dla siebie kopię takiego pisemnego zawiadomienia. Pismo składa się osobiście, żądając dowodu przyjęcia go, albo wysyła listem poleconym na adres prokuratury bądź Policji. Zawiadomienie można złożyć na adres jakiegokolwiek komisariatu Policji, czy jakiejkolwiek prokuratury, które to organy same zdecydują, czy są właściwe zająć się sprawą, czy odesłać do innego właściwego terytorialnie, bądź rzeczowo  organu. Za złożenie zawiadomienia nie jest pobierana żadna opłata.

Zawiadomienie nie musi zawierać numerów artykułów kodeksu karnego. Ważne jest, aby wskazać, kto jest winny, za jaki czyn oraz zwięźle opisać zdarzenie. Można również powołać zebrane dowody (np. fotografie z miejsca danego zdarzenia, nagrania wideo, maile, listy, nazwiska świadków). Należy jednak pamiętać, że jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, co oznacza, że to na organach ścigania ciąży obowiązek prowadzenia postępowania, w tym zbierania dowodów, prowadzenia czynności procesowych. Oczywiście złożone przez zawiadamiającego dowody, opisane fakty będą wskazówką dla organów podczas prowadzonych czynności wyjaśniających. Po przeprowadzeniu tych czynności organy ścigania mają obowiązek podjąć decyzję końcową, tj. albo skierować pisemny akt oskarżenia do sądu i popierać go tam, albo postępowanie umorzyć, gdy nie stwierdzą zaistnienia przestępstwa.

Złożenie takiego zawiadomienia nie zwalnia z konieczności składania zeznań w razie ewentualnego wszczęcia postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego w sprawie.

 


Do kogo się zwrócić w razie braku pomocy?

Może się zdarzyć sytuacja, kiedy pomimo zgłoszenia takiego przestępstwa na Policji, nie podejmuje ona czynności w tej sprawie, tzn. zwleka z podjęciem czynności. W celu wzmocnienia standardów przestrzegania praw człowieka w Policji od 2004 roku w jej strukturze działa sieć pełnomocników ds. ochrony praw człowieka. W chwili obecnej na poziomie centralnym funkcjonuje Pełnomocnik Komendy Głównej Policji ds. Ochrony Prawa Człowieka, natomiast w terenie wykonuje swoje zadania 17 Pełnomocników Komendanta Wojewódzkiego Policji/Komendanta Stołecznego Policji.

Głównym zadaniem Pełnomocników jest propagowanie praw człowieka, bieżące monitorowanie działań policjantów pod kątem przestrzegania praw człowieka oraz proponowanie rozwiązań mających na celu utrzymanie wysokich standardów w tym zakresie.

 

TUTAJ MAPKA POLSKI Z ZAZNACZONYMI MIASTAMI, W KTÓRYCH SĄ PEŁNOMOCNICY (EXCEL).

 

Lista Pełnomocników KWP/KSP ds. Ochrony Praw Człowieka i dane kontaktowe do nich znajdują się na stronie internetowej Policji (tu przy przyciśnięciu odniesienie do linku http://www.policja.pl/portal/pol/612/28103/Pelnomocnicy_KWPKSP.html)

 

 

 

 

 


Przykładowe wzory

Przykładowy wzór zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)

 

 

Przemoc

 

Przemoc
wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości
 
Art. 119 § 1 k.k.
Kto stosuje przemoc lubgroźbę bezprawną wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
 
Opis przestępstwa
Elementy konieczne, aby doszło do popełnienia przestępstwa:        
 
Kto stosuje przemoc –
Przestępstwa przemocy wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości może dokonać każdy, kto ukończył 17 lat.
Przez przemoc rozumie się oddziaływanie środkami fizycznymi, które ma uniemożliwić lub przełamać opór zmuszanego albo nakłonić go do pożądanego przez sprawcę zachowania.
Przemoc jest zatem zachowaniem o wiele bardziej intensywnym (np. bicie, maltretowanie) niż naruszenie nietykalności cielesnej, o którym mowa w art. 257 k.k. (np. popchnięcie, oplucie). Jest to typ kwalifikowany w stosunku do art. 257 k.k. tzn. stosujemy art. 119 § 1 k.k., jeżeli zachowanie sprawcy było związane np. z pobiciem ofiary, zadaniem jej ciosu, który doprowadził do rozstroju zdrowia, a nie jedynie naruszeniem jej nietykalności cielesnej.
 
Wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości -
Sprawca poniesie odpowiedzialność karną, jeśli jego zachowanie będzie nakierowane na pojedynczą osobę lub grupę osób, z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu bezwyznaniowości.
Przemoc zastosowana nie bezpośrednio wobec osoby o określonej przynależności rasowej, politycznej, wyznaniowej itd., a wobec innej, która jednak sama nie cechuje się przynależnością do tej grupy, nie będzie kwalifikowane jako przestępstwo z art. 119 k.k., co nie wyklucza innej, stosownej do okoliczności kwalifikacji.
 
WAŻNE: Na podstawie art. 126a k.k. odpowiedzialność karną ponosi również osoba, która nawołuje do stosowania przemocy wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości albo publicznie pochwala popełnienie takiego czynu.


Co robić?
Stosowanie przemocy wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, tzn. jeśli powiadomi się o nim odpowiednie organy takie jak Policja lub prokuratura, mają one wówczas obowiązek zająć się sprawą.
W przypadku podejrzenia popełnienia takiego czynu, każdy ma społeczny obowiązek złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na Policję albo do prokuratury, ustnie lub pisemnie. Niekiedy z uwagi na charakter sprawy, stres związany z wydarzeniem lub chęć precyzyjnego opisu zdarzenia, warto jest sporządzić pisemne zawiadomienie. Ma się wówczas pewność, że żaden z istotnych elementów zdarzenia nie zostanie opuszczony lub przeinaczony. Warto również zostawić dla siebie kopię takiego pisemnego zawiadomienia. Pismo składa się osobiście, żądając dowodu przyjęcia go, albo wysyła listem poleconym na adres prokuratury bądź Policji. Zawiadomienie można złożyć na adres jakiegokolwiek komisariatu Policji, czy jakiejkolwiek prokuratury, które to organy same zdecydują, czy są właściwe zająć się sprawą, czy odesłać do innego organu, właściwego do jej rozpatrzenia. Za złożenie zawiadomienia nie jest pobierana żadna opłata.
Zawiadomienie nie musi zawierać numerów artykułów kodeksu karnego. Ważne jest, aby wskazać, kto jest winny, za jaki czyn oraz zwięźle opisać zdarzenie. Można również powołać zebrane dowody (np. fotografie z miejsca danego zdarzenia, nagrania wideo, maile, listy, nazwiska świadków). Należy jednak pamiętać, że jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, co oznacza, że to na organach ścigania ciąży obowiązek prowadzenia postępowania, w tym zbierania dowodów, prowadzenia czynności procesowych. Oczywiście złożone przez zawiadamiającego dowody, opisane fakty będą wskazówką dla organów podczas prowadzonych czynności wyjaśniających. Po przeprowadzeniu tych czynności organy ścigania mają obowiązek podjąć decyzję końcową, tj. albo skierować pisemny akt oskarżenia do sądu i popierać go tam, albo postępowanie umorzyć, gdy nie stwierdzą zaistnienia przestępstwa.
Złożenie takiego zawiadomienia nie zwalnia z konieczności składania zeznań w razie ewentualnego wszczęcia postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego w sprawie.
Zasadą jest, że ochrona przewidziana w przepisach karnych nie wyłącza ani nie ogranicza ochrony cywilnoprawnej. Oznacza to, że w postępowaniu karnym pokrzywdzony aż do rozpoczęcia rozprawy głównej może wnieść powództwo cywilne (zwane adhezyjnym) do sądu karnego, które jest wolne od opłat. Polega to na sporządzeniu pisma, w którym pokrzywdzony żąda np. zasądzenia określonej kwoty pieniężnej jako odszkodowanie albo zadośćuczynienie (więcej na ten temat w zakładce tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: ochrona cywilnoprawna). Pokrzywdzony przestępstwem staje się wówczas pełnoprawną stroną procesu (powodem cywilnym), co oznacza, że np. może na rozprawie składać wnioski dowodowe, zaskarżać decyzje sądu. Tym samym może domagać się roszczeń cywilnych, np. odszkodowania, w postępowaniu karnym (również z tytułu naruszenia dóbr osobistych).
Można też złożyć pozew do sądu cywilnego, w czasie, albo po zakończeniu sprawy karnej. W tym drugim przypadku prawomocny wyrok sądu karnego będzie wiązał sąd cywilny w zakresie ustaleń faktycznych odnośnie do przebiegu zdarzenia. Oznacza to, że sąd cywilny nie będzie przeprowadzał postępowania dowodowego, aby ustalić przebieg wydarzeń, tylko będzie opierał się na tym, co stwierdził sąd karny.  
UWAGA: W przypadku, gdy czyn sprawcy nie jest przestępstwem, ale stanowi naruszenie dóbr osobistych, np. godności, dobrego imienia, wizerunku, nazwiska,  właściwa jest wyłącznie droga procesu cywilnego (tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: ochrona cywilnoprawna).
Ponadto, pokrzywdzony i prokurator mogą aż do zakończenia pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego w sądzie pierwszej instancji złożyć wniosek o orzeczenie w wyroku obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości, bądź w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę – art. 46 §1 k.k.
 


Do kogo się zwrócić w razie braku pomocy?
Może się zdarzyć sytuacja, kiedy pomimo zgłoszenia takiego przestępstwa na Policji, nie podejmuje ona czynności w tej sprawie, tzn. zwleka z podjęciem czynności. W celu wzmocnienia standardów przestrzegania praw człowieka w Policji od 2004 roku w jej strukturze działa sieć pełnomocników ds. ochrony praw człowieka. W chwili obecnej na poziomie centralnym funkcjonuje Pełnomocnik Komendy Głównej Policji ds. Ochrony Prawa Człowieka, natomiast w terenie wykonuje swoje zadania 17 Pełnomocników Komendanta Wojewódzkiego Policji/Komendanta Stołecznego Policji.
Głównym zadaniem Pełnomocników jest propagowanie praw człowieka, bieżące monitorowanie działań policjantów pod kątem przestrzegania praw człowieka oraz proponowanie rozwiązań mających na celu utrzymanie wysokich standardów w tym zakresie.
 
TUTAJ MAPA POLSKI Z ZAZNACZONYMI MIASTAMI, W KTÓRYCH SĄ PEŁNOMOCNICY (EXCEL).
 
Lista Pełnomocników KWP/KSP ds. Ochrony Praw Człowieka i dane kontaktowe do nich znajdują się na stronie internetowej Policji (tu przy przyciśnięciu odniesienie do linku http://www.policja.pl/portal/pol/612/28103/Pelnomocnicy_KWPKSP.html).
 
Skargi na naruszenie zasady niedyskryminacji i równego traktowania można wnosić zarówno do organów rządowych, takich jak Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania (kliknięcie na link: http://rownetraktowanie.gov.pl), konstytucyjnych organów państwowych - Rzecznika Praw Obywatelskich (kliknięcie na link: http://www.rpo.gov.pl/pl/content/rpo-jako-organ-ds-rownego-traktowania) oraz szeregu organizacji pozarządowych, w tym m.in. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (http://www.hfhr.pl/) czy Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita (http://www.otwarta.org/index.php/kategoria/interwencje/).
 
 
 
 
 
 
 
 
 


Ochrona cywilnoprawna
Osoba, której godność została naruszona przez dyskryminacyjne zachowanie może dochodzić swoich praw przed sądem cywilnym, na podstawie art. 23 i 24 kodeksu cywilnego.
Art. 23 k.c. określa otwarty katalog dóbr osobistych, ściśle związanych z osobą, będących wyrazem jej odrębności (zdrowie, wolność, cześć i godność, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, nietykalność mieszkania) i stanowi, że pozostają one pod ochroną prawa.
Art. 24 k.c. daje ofiarom działań motywowanych dyskryminacją narzędzia ochrony w postaci żądania:
1)      nakazania sprawcy naruszenia podjęcia wszystkich czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w określonej formie. Jest to jeden z najczęściej stosowanych środków ochrony dóbr osobistych. Przyjmuje on zazwyczaj postać oświadczenia złożonego np. w prasie, w której sprawca przeprasza za swoje stwierdzenia na temat ofiary naruszenia dóbr osobistych (np. za to, że ją obraził albo za to, że podał informacje nieprawdziwe o tej osobie);
2)      zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zadośćuczynienie pieniężne to odpowiednia suma pieniężna, przyznawana przez sąd z tytułu doznanej krzywdy temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone. Krzywda polega na ujemnych przeżyciach związanych z naruszeniem dobra osobistego pokrzywdzonego, zaś jej rozmiar określa się przez intensywność, charakter, zasięg i rodzaj naruszonego dobra. Zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia jest zależne od uznania sądu. Sąd na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i dokumentów, ocenia jaka suma jest wystarczająca, aby zrekompensować doznaną krzywdę. Ofiara naruszenia może zażądać od sprawcy naruszenia zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez siebie cel społeczny;
3)      naprawienia szkody majątkowej będącej skutkiem naruszenia dobra osobistego.  Zdarza się, żenaruszenie dóbr osobistych pociąga za sobą również szkodę majątkową. Aby móc dochodzić naprawienia tej szkody należy udowodnić związek przyczynowy pomiędzy działaniem sprawcy, a powstaniem szkody oraz jej rozmiar. Wyróżniamy trzy formy naprawienia szkody: przywrócenie stanu poprzedniego, zapłatę określonej sumy pieniężnej tytułem odszkodowania oraz rentę. Najczęściej spotykaną jest zapłata określonej sumy pieniężnej tytułem odszkodowania. Aby ją uzyskać należy udowodnić poniesioną szkodę majątkową, czyli przedstawić dowody, które określają jej wysokość. Jeżeli doszło do uszczerbku na zdrowiu, należy przedłożyć sądowi koszty leczenia: leków, wizyt lekarskich, rehabilitacji itp.
Art. 24 k.c. stosuje się również wtedy, gdy spotykamy się z sytuacją zagrożenia naruszenia dóbr osobistych. Wówczas sąd może nałożyć na sprawcę obowiązek zaniechania określonego niekorzystnego działania. Omawiany przepis pełni więc zarówno funkcję ochronną jak i prewencyjną.
W postępowaniu cywilnym, to powód (strona wnosząca pozew, czyli inicjująca postępowanie) jest odpowiedzialny za przedstawienie dowodów i popieranie swojego stanowiska. Pozwany (tj. druga strona) ma prawo się bronić i wykazywać, że jego zachowanie nie było bezprawne. Dlatego istotne przed sądem, oprócz przesłuchania stron, są także zeznania świadków, dokumenty i inne dowody. Wnoszący pozew o ochronę dóbr osobistych jest zobowiązany do uiszczenia opłaty sądowej. Jeśli druga strona przegra proces, będzie musiała ją zwrócić pokrzywdzonemu.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


Ochrona prawnokarna przysługująca ofiarom przemocy ze względu na posiadane przez nie inne naturalne i nabyte cechy osobiste
 
Kodeks karny nie przewiduje odrębnego przestępstwa przemocy wobec grupy ludności albo poszczególnej osoby ze względu na niepełnosprawność, płeć, wiek orientację seksualną czy też tożsamość płciową. Ofiara takiego czynu jest jednak chroniona na podstawie innych przepisów karnych, np. art. 191 k.k.
 
Art. 191 k.k.
§ 1. Kto stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Jeżeli sprawca działa w sposób określony w § 1 w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
 
Do dokonania tego przestępstwa nie jest wymagane osiągnięcie przez sprawcę skutku w postaci zamierzonego zachowania się przez inną osobę, wystarczy aby sprawca działał w celu zmuszenia innej osoby do określonego zachowania. Przemoc musi być wymierzona wobec osoby, a więc oddziaływać bezpośrednio na nią. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.
 
Możliwa jest również ochrona ofiary na podstawie innych artykułów kodeksu karnego, np. art. 217 k.k. (tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: Ochrona prawnokarna przysługująca ofiarom naruszenia nietykalności cielesnej ze względu na posiadane przez nie inne naturalne i nabyte cechy osobiste) albo art. 158 k.k. (tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: Bójka i pobicie).
 
 
 


Przykładowe wzory
Przykładowy wzór zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)
Przykładowy wzór pozwu o naruszenie dóbr osobistych (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)
 

Publiczna zniewaga

 

Publiczna zniewaga innej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości
 
 
Art. 257 k.k.
Kto publicznie znieważa grupę ludności albo poszczególną osobę z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości lub z takich powodów narusza nietykalność cielesną innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
 
Opis przestępstwa
Elementy konieczne, aby doszło do popełnienia przestępstwa:        
 
Kto publicznie –
Przestępstwo publicznego znieważenia grupy ludności albo poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości może popełnić każdy kto ukończył 17 lat.
Dla pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy czynu niezbędne jest, aby działałon publicznie, a więc ze względu na miejsce, okoliczności i sposób działania sprawcy jego zachowanie mogło być dostępne (dostrzegalne) dla nieokreślonej liczby osób, bliżej nieoznaczonego kręgu odbiorców, bez względu na ich liczbę. Nie może to być zatem krąg najbliższych znajomych, czy też jedynie rodzina.
„Publiczne” będzie np. działanie na ogólnie dostępnym zebraniu, na spotkaniu kandydata z wyborcami nawet jeśli przyszło ich zaledwie kilku, czy też na posiedzeniu kolegialnych organów publicznych - Sejmu, organów samorządowych, przy założeniu, że posiedzenia wymienionych organów nie odbywają się warunkach wyłączonej jawności. „Publiczne” będzie również działanie podczas manifestacji, happeningów czy innych tego typu wydarzeń.
 
Znieważa –
Za „znieważenie” uważa się zachowanie uwłaczające godności, wyrażające lekceważenie lub pogardę dokonywane poprzez przekaz werbalny (słowo) lub przekaz pozawerbalny, np. gest, pismo, karykatura.
Wypowiedź musi mieć obiektywnie charakter znieważający, a nie tylko być taką w subiektywnym przekonaniu ofiary. To czy doszło w danym przypadku do znieważenia ocenia sąd, który uwzględnienia całość wypowiedzi, mając na uwadze ogólnie panujące normy obyczajowe, jak również zasady i oceny dominujące w danym środowisku.
 
Z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości –
Aby sprawca czynu poniósł odpowiedzialność karną na podstawie tego przepisu, musi on dokonać publicznej zniewagi z powodów, o których mowa w tym artykule, tj. pochodzenia narodowego, etnicznego, rasy, wyznania albo bezwyznaniowości. Przez bezwyznaniowość rozumie się ateizm, agnostycyzm, indyferentyzm religijny itp. Należy pamiętać, że przepis ten chroni nie tylko daną grupę osób o charakterze narodowościowym, etnicznym, wyznaniowym, albo bezwyznaniowym, lecz również pojedyncze osoby, które ze względu na swoją przynależność do takiej grupy, mogą stać się obiektem publicznej zniewagi.
 


Co robić?
Czyn publicznej zniewagi z powodu przynależności narodowościowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej ofiary albo z powodu jej bezwyznaniowości jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, tzn. jeśli powiadomi się o nim odpowiednie organy takie jak Policja lub prokuratura, mają one wówczas obowiązek zająć się sprawą.
W przypadku podejrzenia popełnienia takiego czynu, każdy ma społeczny obowiązek złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na Policję albo do prokuratury, ustnie lub pisemnie. Niekiedy z uwagi na charakter sprawy, stres związany z wydarzeniem lub chęć precyzyjnego opisu zdarzenia, warto jest sporządzić pisemne zawiadomienie. Ma się wówczas pewność, że żaden z istotnych elementów zdarzenia nie zostanie opuszczony lub przeinaczony. Warto również zostawić dla siebie kopię takiego pisemnego zawiadomienia. Pismo składa się osobiście, żądając dowodu przyjęcia go, albo wysyła listem poleconym na adres prokuratury bądź Policji. Zawiadomienie można złożyć na adres jakiegokolwiek komisariatu Policji, czy jakiejkolwiek prokuratury, które to organy same zdecydują, czy są właściwe zająć się sprawą, czy odesłać do innego organu, właściwego do jej rozpatrzenia. Za złożenie zawiadomienia nie jest pobierana żadna opłata.
Zawiadomienie nie musi zawierać numerów artykułów kodeksu karnego. Ważne jest, aby wskazać, kto jest winny, za jaki czyn oraz zwięźle opisać zdarzenie. Można również powołać zebrane dowody (np. fotografie z miejsca danego zdarzenia, nagrania wideo, dokumenty, nazwiska świadków). Należy jednak pamiętać, że jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, co oznacza, że to na organach ścigania ciąży obowiązek prowadzenia postępowania, w tym zbierania dowodów, prowadzenia czynności procesowych. Oczywiście złożone przez zawiadamiającego dowody, opisane fakty będą wskazówką dla organów podczas prowadzonych czynności wyjaśniających. Po przeprowadzeniu tych czynności organy ścigania mają obowiązek podjąć decyzję końcową, tj. albo skierować pisemny akt oskarżenia do sądu i popierać go tam, albo postępowanie umorzyć, gdy nie stwierdzą zaistnienia przestępstwa.
Złożenie takiego zawiadomienia nie zwalnia z konieczności składania zeznań w razie ewentualnego wszczęcia postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego w sprawie.
Zasadą jest, że ochrona przewidziana w przepisach karnych nie wyłącza ani nie ogranicza ochrony cywilnoprawnej. Oznacza to, że w postępowaniu karnym pokrzywdzony aż do rozpoczęcia rozprawy głównej może wnieść powództwo cywilne (zwane adhezyjnym) do sądu karnego, które jest wolne od opłat. Polega to na sporządzeniu pisma, w którym pokrzywdzony żąda np. zasądzenia określonej kwoty pieniężnej jako odszkodowanie albo zadośćuczynienie (więcej na ten temat w zakładce tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: ochrona cywilnoprawna). Pokrzywdzony przestępstwem staje się wówczas pełnoprawną stroną procesu (powodem cywilnym), co oznacza, że np. może na rozprawie składać wnioski dowodowe, zaskarżać decyzje sądu. Tym samym może domagać się roszczeń cywilnych, np. odszkodowania, w postępowaniu karnym (również z tytułu naruszenia dóbr osobistych).
Można też złożyć pozew do sądu cywilnego, w czasie, albo po zakończeniu sprawy karnej. W tym drugim przypadku prawomocny wyrok sądu karnego będzie wiązał sąd cywilny w zakresie ustaleń faktycznych odnośnie do przebiegu zdarzenia. Oznacza to, że sąd cywilny nie będzie przeprowadzał postępowania dowodowego, aby ustalić przebieg wydarzeń, tylko będzie opierał się na tym, co stwierdził sąd karny.  
UWAGA: W przypadku, gdy czyn sprawcy nie wyczerpuje znamion przestępstwa, ale jest naruszeniem dóbr osobistych, np. godności, dobrego imienia, wizerunku, nazwiska,  właściwa jest wyłącznie droga procesu cywilnego (tutaj przy kliknięciu odniesienie do zakładki: ochrona cywilnoprawna).
Ponadto, pokrzywdzony i prokurator mogą aż do zakończenia pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego w sądzie pierwszej instancji złożyć wniosek o orzeczenie w wyroku obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości, bądź w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę – art. 46 §1 k.k.
 
 


Do kogo się zwrócić w razie braku pomocy?
Może się zdarzyć sytuacja, kiedy pomimo zgłoszenia takiego przestępstwa na Policji, nie podejmuje ona czynności w tej sprawie, tzn. zwleka z podjęciem czynności. W celu wzmocnienia standardów przestrzegania praw człowieka w Policji od 2004 roku w jej strukturze działa sieć pełnomocników ds. ochrony praw człowieka. W chwili obecnej na poziomie centralnym funkcjonuje Pełnomocnik Komendy Głównej Policji ds. Ochrony Prawa Człowieka, natomiast w terenie wykonuje swoje zadania 17 Pełnomocników Komendanta Wojewódzkiego Policji/Komendanta Stołecznego Policji.
Głównym zadaniem Pełnomocników jest propagowanie praw człowieka, bieżące monitorowanie działań policjantów pod kątem przestrzegania praw człowieka oraz proponowanie rozwiązań mających na celu utrzymanie wysokich standardów w tym zakresie.
 
TUTAJ MAPA POLSKI Z ZAZNACZONYMI MIASTAMI, W KTÓRYCH SĄ PEŁNOMOCNICY (EXCEL).
 
Lista Pełnomocników KWP/KSP ds. Ochrony Praw Człowieka i dane kontaktowe do nich znajdują się na stronie internetowej Policji (tu przy przyciśnięciu odniesienie do linku http://www.policja.pl/portal/pol/612/28103/Pelnomocnicy_KWPKSP.html).
 
Skargi na naruszenie zasady niedyskryminacji i równego traktowania można wnosić zarówno do organów rządowych, takich jak Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania (kliknięcie na link: http://rownetraktowanie.gov.pl), konstytucyjnych organów państwowych - Rzecznika Praw Obywatelskich (kliknięcie na link: http://www.rpo.gov.pl/pl/content/rpo-jako-organ-ds-rownego-traktowania) oraz szeregu organizacji pozarządowych, w tym m.in. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (http://www.hfhr.pl/) czy Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita (http://www.otwarta.org/index.php/kategoria/interwencje/).
 


Ochrona cywilnoprawna
Osoba, której godność została naruszona przez dyskryminacyjne zachowanie może dochodzić swoich praw przed sądem cywilnym, na podstawie art. 23 i 24 kodeksu cywilnego.
Art. 23 k.c. określa otwarty katalog dóbr osobistych, ściśle związanych z osobą, będących wyrazem jej odrębności (zdrowie, wolność, cześć i godność, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, nietykalność mieszkania) i stanowi, że pozostają one pod ochroną prawa.
Art. 24 k.c. daje ofiarom działań motywowanych dyskryminacją narzędzia ochrony w postaci żądania:
1)      nakazania sprawcy naruszenia podjęcia wszystkich czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w określonej formie. Jest to jeden z najczęściej stosowanych środków ochrony dóbr osobistych. Przyjmuje on zazwyczaj postać oświadczenia złożonego np. w prasie, w której sprawca przeprasza za swoje stwierdzenia na temat ofiary naruszenia dóbr osobistych (np. za to, że ją obraził albo za to, że podał informacje nieprawdziwe o tej osobie);
2)      zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zadośćuczynienie pieniężne to odpowiednia suma pieniężna, przyznawana przez sąd z tytułu doznanej krzywdy temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone. Krzywda polega na ujemnych przeżyciach związanych z naruszeniem dobra osobistego pokrzywdzonego, zaś jej rozmiar określa się przez intensywność, charakter, zasięg i rodzaj naruszonego dobra. Zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia jest zależne od uznania sądu. Sąd na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i dokumentów, ocenia jaka suma jest wystarczająca, aby zrekompensować doznaną krzywdę. Ofiara naruszenia może zażądać od sprawcy naruszenia zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez siebie cel społeczny.
Art. 24 k.c. stosuje się również wtedy, gdy spotykamy się z sytuacją zagrożenia naruszenia dóbr osobistych. Wówczas sąd może nałożyć na sprawcę obowiązek zaniechania określonego niekorzystnego działania. Omawiany przepis pełni więc zarówno funkcję ochronną jak i prewencyjną.
            W postępowaniu cywilnym, to powód (strona wnosząca pozew) jest odpowiedzialny za przedstawienie dowodów i popieranie swojego stanowiska. Pozwany (tj. druga strona) ma prawo się bronić i wykazywać, że jego zachowanie nie było bezprawne. Dlatego istotne przed sądem, oprócz przesłuchania stron, są także zeznania świadków, dokumenty i inne dowody. Wnoszący pozew o ochronę dóbr osobistych jest zobowiązany do uiszczenia opłaty sądowej. Jeśli sprawca naruszenia przegra proces, będzie musiał ją zwrócić pokrzywdzonemu.     


Ochrona prawnokarna przysługująca ofiarom zniewagi lub zniesławienia ze względu na posiadane przez nie inne naturalne i nabyte cechy osobiste
 
 
Kodeks karny nie przewiduje odrębnego przestępstwa publicznego znieważenia grupy ludności albo poszczególnej osoby ze względu na niepełnosprawność, płeć, wiek, orientację seksualną czy też tożsamość płciową. Ofiara takiego czynu jest jednak chroniona na podstawie innych przepisów karnych, np. art. 216 k.k. oraz art. 212 k.k.
 
Zniewaga innej osoby
Art. 216 k.k.
§ 1. Kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
§ 2. Kto znieważa inną osobę za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3. Jeżeli zniewagę wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej lub zniewagą wzajemną, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.
§ 4. W razie skazania za przestępstwo określone w § 2 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.
§ 5. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.
 
Określona w art. 216 k.k. zniewaga jest przestępstwem skierowanym przeciwko godności osobistej człowieka. Przepis ten chroni godność osobistą każdej osoby bez względu na jej wiek, płeć, orientację seksualną, pochodzenie czy status społeczny.
Najczęściej zniewaga ma formę wypowiedzi słownej (użycia słów wulgarnych, epitetów), może być też wyrażona w piśmie (tradycyjnym lub elektronicznym) lub za pomocą wizerunku (np. list o obraźliwej treści, karykatura) albo obraźliwym gestem demonstrującym pogardę dla danej osoby.
Zniewaga może nastąpić w obecności pokrzywdzonego (zniewaga bezpośrednia), a w wypadku znieważających wypowiedzi uczynionych pod nieobecność pokrzywdzonego, warunkiem karalności jest działanie publiczne (np. w czasopiśmie, na zebraniu) albo w zamiarze, aby treść zniewagi dotarła do pokrzywdzonego (np. drogą korespondencji, za pośrednictwem osoby trzeciej). Oznacza to, że bez działania w takim zamiarze niepubliczne znieważające wypowiedzi formułowane pod nieobecność ich adresata nie są przestępstwem.
WAŻNE: Art. 257 k.k. jest przepisem szczególnym wobec art. 216 k.k. Oznacza to, że jeśli powodem publicznego znieważenia jest przynależność narodowa danej osoby, etniczna, rasowa, wyznaniowa albo jej bezwyznaniowość, czyn taki podpada pod art. 257 k.k. i jest ścigany z oskarżenia publicznego. W pozostałych przypadkach zastosowanie ma omawiany tutaj art. 216 k.k.
 
Zniesławienie
Art. 212 k.k.
§ 1. Kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
§ 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3. W razie skazania za przestępstwo określone w § 1 lub 2 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 odbywa się z oskarżenia prywatnego.
Art. 213 k.k.
§ 1. Nie ma przestępstwa określonego w art. 212 § 1, jeżeli zarzut uczyniony niepublicznie jest prawdziwy.
§ 2. Nie popełnia przestępstwa określonego w art. 212 § 1 lub 2, kto publicznie podnosi lub rozgłasza prawdziwy zarzut:
1)         dotyczący postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną lub
2)         służący obronie społecznie uzasadnionego interesu.
Jeżeli zarzut dotyczy życia prywatnego lub rodzinnego, dowód prawdy może być przeprowadzony tylko wtedy, gdy zarzut ma zapobiec niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia człowieka albo demoralizacji małoletniego.
 
Przestępstwo z art. 212 k.k. obejmuje między innymi pomówienie (zniesławienie) innej osoby, czy grupy osób o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego na danym stanowisku, w zawodzie lub działalności. Co więcej, formą surowiej karaną tego przestępstwa jest pomówienie publiczne (za pomocą środków masowego przekazu).
Art. 212 k.k. może chronić w takiej sytuacji np. osoby należące do jakichkolwiek mniejszości, na temat których sprawca rozgłasza poniżające fakty.
Zgodnie z art. 213 § 1 k.k. nie ma przestępstwa, jeżeli zarzut uczyniony niepublicznie jest prawdziwy, tzn. obiektywnie zgodny z rzeczywistością. W wypadku zarzutu postawionego publicznie (zwłaszcza w środkach masowej komunikacji) nie ma przestępstwa, gdy jest on prawdziwy oraz służy obronie społecznie uzasadnionego interesu.
UWAGA: W sytuacji pomówienia instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, upoważniony do wystąpienia z aktem oskarżenia jest organ uprawniony do działania w imieniu takich podmiotów.
 
Zniesławienie i zniewaga są przestępstwami ściganymi z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że ustawodawca możliwość pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karnej uzależnił od woli pokrzywdzonego. Wszczęcie postępowania karnego następuje po wniesieniu przez oskarżyciela prywatnego aktu oskarżenia do sądu (który podlega opłacie zryczałtowanej w wysokości 300 zł. -  stan na lipiec 2013 r.). Dokument ten - prywatny akt oskarżenia - winien w swej treści zawierać dokładne dane osobowe oskarżonego, czyli sprawcy przestępstwa, wskazanie czasu i miejsca popełnienia czynu i jego dokładny opis. 
Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ uprawniony do działania w jego imieniu. Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, działania podejmuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pozostaje. Jeżeli pokrzywdzonym jest osobą nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jego prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pozostaje.
Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, nawet tego ściganego w trybie prywatnoskargowym można złożyć w prokuraturze, albo komisariacie Policji. Obowiązkiem prokuratora jest wówczas ocena, czy intencją skarżącego było objęcie przez prokuratora ścigania z urzędu w tej sprawie, czy też wniesienie własnej skargi, którą autor błędnie skierował do prokuratury, zamiast do sądu. Ściganie tego typu przestępstw jest jednak obowiązkiem prokuratora, gdy oceni, że wymaga tego interes społeczny. Bierze on każdorazowo pod uwagę okoliczności odnoszące się do osoby samego pokrzywdzonego (czy może on realizować swoje prawa oskarżyciela z uwagi na wiek, chorobę, kalectwo, nieporadność, zależność od sprawcy, trudną sytuację życiową) oraz odnoszące się do samego sprawcy i jego czynu (szczególna złośliwość, działanie w miejscu publicznym, poważne ujemne następstwa). Winien on też rozważyć objęcie czynu ściganiem z urzędu, jeśli pokrzywdzony napotyka poważne i obiektywne trudności z ustaleniem danych osobowych sprawcy (zwłaszcza, kiedy przestępstwo popełniono za pośrednictwem telefonu, czy Internetu).
Jeżeli prokurator uzna, iż interes społeczny tego wymaga, może on wszcząć postępowanie samodzielnie, albo wstąpić do postępowania już wszczętego. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który wcześniej wnosił oskarżenie prywatne, uzyskuje status oskarżyciela posiłkowego, a więc pełnoprawnej strony postępowania.
 
ISTOTNE: Pokrzywdzony(albo w jego miejsce prokurator)może skierować akt oskarżenia w sprawie z oskarżenia prywatnego w terminie 1 roku od czasu, gdy dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia. Po tym czasie karalność przestępstwa ulega przedawnieniu.      


Przykładowe wzory
Przykładowy wzór zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)
Przykładowy wzór aktu oskarżenia w sprawie z oskarżenia prywatnego (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)
Przykładowy wzór pozwu o naruszenie dóbr osobistych (przy kliknięciu odniesienie do załącznika)